Λαογραφικό Μουσείο
Σκοπός του μουσείου είναι η ανεύρεση, διάσωση, διατήρηση και έκθεση του πάσης φύσεως λαογραφικού υλικού της Ελλάδος, ως και η δια παντός μέσου διάδοση των σχετικών γνώσεων και πληροφοριών σε όσον το δυνατόν ευρύτερο κοινό, δια της ιδρύσεως Λαογραφικού Μουσείου στο Σχηματάρι .
Δηλαδή η λειτουργία Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου με ό, τι αυτό περαιτέρω συνεπάγεται εξ απόψεως προγραμμάτων και δραστηριοτήτων, με εφαρμογή όλων των διατάξεων που προβλέπονται από τον κώδικα δεοντολογίας των μουσείων του Διεθνούς Συμβουλίου των Μουσείων (ICOM) αλλά και από τους κανονισμούς που επιβάλλονται από το αρμόδιο Υπουργείο (ΥΠΠΟΑ) και υπό τον έλεγχο και την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού ως προς την εκτέλεση του σκοπού του, όπως αυτός περιγράφεται στον Οργανισμό του ως άνω Ιδρύματος.
- Το Μουσείο θα διοικείται από το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου, όπως αυτό ισχύει κάθε φορά
- Για τη λειτουργία του συγκροτείται Επιτροπή της οποίας οι αρμοδιότητες καθορίζονται με την πράξη ορισμού της.
- Η θητεία των μελών της Επιτροπής ακολουθεί την θητείας του Διοικητικού Συμβουλίου και λήγει σε κάθε περίπτωση με την εκλογή της νέας Διοίκησης.
Περιουσία του Μουσείου, είναι :
- 1) Τα αντικείμενα , οι συλλογές ελληνικών εθνικών ενδυμασιών , κοσμημάτων , κεντημάτων , σκευών και πινάκων, οι οποίες έχουν προσφερθεί καθώς και οι μέχρι σήμερα λοιπές δωρεές.
- 2) Κάθε μελλοντική δωρεά, κληρονομιά ή κληροδοσία τρίτων.
Το Μουσείο εκπροσωπείται στα δικαστήρια και σε κάθε άλλη Αρχή από τον Πρόεδρό του Πολιτιστικού Συλλόγου Σχηματαρίου “ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΗΜΑΤΑΡΗΣ” και όταν αυτός απουσιάζει ή κωλύεται από τον Αντιπρόεδρο.
Έδρα του Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου Σχηματαρίου ορίζεται το Σχηματάρι του Δήμου Τανάγρας – οδός Δημ. & Κων. Δεδάκη 25 (κτίριο πρώην Προβλαστήριο Αγροτικού Συνεταιρισμού).
Πόροι του Μουσείου είναι:
- 1α) Η ετήσια επιχορήγηση του Συλλόγου που θα καθορίζεται με απόφαση του Δ.Σ. κάθε χρόνο
- 1β) Τυχόν έκτακτη επιχορήγηση.
- 2) Κάθε είδους εισφορές , επιχορηγήσεις, δωρεές, κληρονομιές και κληροδοσίες
- 3) Εισπράξεις από το αντίτιμο των πραγμάτων ή υπηρεσιών που παρέχει το ίδρυμα.
- 4) Πρόσοδοι από τη δική του περιουσία, καθώς και από τη συμμετοχή του σε προγράμματα.
Η διάρκεια του Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου Σχηματαρίου Μουσείου ορίζεται αόριστη.
Φορέας ίδρυσης του Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου Σχηματαρίου, είναι ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σχηματαρίου “ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΗΜΑΤΑΡΗΣ” .
Σε περίπτωση διάλυσης του Μουσείου και παύσης λειτουργίας του, η περιουσία του περιέρχεται στον Πολιτιστικό Σύλλογο Σχηματαρίου “ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΗΜΑΤΑΡΗΣ” .
Στην προσπάθεια να διασωθεί, ότι είναι δυνατό από το θησαυρό του λαϊκού μας πολιτισμού τοποθετείται η ίδρυση του Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου Σχηματαρίου, για τη διατήρηση και προβολή της πολιτιστικής και πνευματικής μας κληρονομιάς. Άνθρωποι με ευαισθησία που πονούν τον τόπο τους προσπάθησαν να διασώσουν κάποια κατάλοιπα από τον προγονικό πλούτο, ο οποίος δυστυχώς, σβήνει και χάνεται χωρίς ελπίδα επιστροφής.
Η ιδέα για τη συγκρότηση και ίδρυση Μουσείου στην περιοχή και τη συλλογή του λαογραφικού υλικού άρχισε πρίν από μια δεκαετία. Το μουσείο στεγάζεται σε πετρόκτιστο κτίριο στην οδό Δημ. & Κων. Δεδάκη (δίπλα στο Αστυνομικό Τμήμα), το οποίο έχει παραχωρήσει ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Σχηματαρίου, στο Σύλλογό μας .
Όλα τα αντικείμενα είναι προσφορά των κατοίκων της περιοχής.Επιτελέστηκε ένα έργο τεράστιο σε αξία και πολιτιστική αξιολόγηση, έργο με ιστορική και εθνική σημασία. Συγκεντρώθηκαν τοπικές ενδυμασίες, κεντήματα, οικιακά σκεύη, αντικείμενα της γεωργικής και ποιμενικής ζωής, ξυλόγλυπτα διάφορα, εργαλεία και πολλά άλλα, καθώς επίσης βιβλία, χειρόγραφα και ιστορικά στοιχεία.
Εκθέματα
Οι ρυθμοί της σημερινής ωής με τις μεταναστεύσεις και τα εύκολα ταξίδια μεταβάλλουν τα τοπικά ήθη και έθιμα, αλλοιώνουν την παράδοση και μας απομακρύνουν από τις-πηγές και τις ρίζες μας.
Εξαιτίας της συνεχούς αστικοποίησης, χρόνο με το χρόνο, οι παλαιοί τρόποι ζωής εξαφανίζονται. Γι’ αυτό το λόγο η συγκέντρωση και διαφύλαξη του παραδοσιακού λαϊκού πλούτου της περιοχής είναι έργο εθνικής σημασίας. Στην αίθουσα του λαογραφικού μουσείου συγκεντρώθηκαν οι ζωτικές δυνάμεις της περιοχής, η ίδια η λαϊκή ψυχή.
Στα εκθέματα είναι αποτυπωμένες οι δημιουργικές εμπνεύσεις του λαού μας, έτσι όπως τα παράδινε η γιαγιά στην εγγονή, για να συνεχιστεί χωρίς διακοπή η παράδοση, να μη κοπεί η αλυσίδα που δένει το χθες με το σήμερα, το σήμερα με το αύριο. Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάζει τα έργα της χειροτεχνίας, τους ποικίλους χρωματισμούς, τα σκαλίσματα των προϊόντων της ρόκας, της γκλίτσας και του γυναικείου αργαλειού.
Ανάμεσα στις συλλογές των εκθεμάτων συγκαταλέγονται παραδοσιακές φορεσιές, χρηστικά καθημερινά αντικείμενα, επαγγελματικά εργαλεία, παραδοσιακά διακοσμητικά υφαντά, κεντήματα, κειμήλια, εικόνες, σκεύη, ξυλόγλυπτα, εγχάρακτοι δίσκοι και πολλά άλλα.
Εδώ ξαναζωντανεύουν σκηνές σπιτικές, οικογενειακές. Η θύμηση του παππού καθισμένου με τα παιδιά, τις νιφάδες και μια αρμαθιά εγγόνια και δισέγγονα γύρω από το σουφρά ή στοιβαγμένοι γύρω από το τζάκι στις δύσκολες χειμωνιάτικες νύχτες, δείχνει το μεγαλείο της παραδοσιακής αρβανίτικης φαμίλιας.
Ενδυμασίες αντρικές και γυναικείες του Σχηματαρίου και της Τανάγρας εκτίθενται στο μουσείο. Σαγιάκια, κεντητοί ντουλαμάδες, ρουτιά, σιγκούνια, πλουμιστά πατούνια, τσιαπράκια, κοντούρες, σκούφιες, μαλλιότες (κάπες), παλάσκες, μας πληροφορούν για το καθημερινό και γιορτινό ντύσιμο παντρεμένων, ανύπαντρων και ηλικιωμένων. Οι νυφιάτικες Αρβανίτικες στολές μας οδηγούν στο παρελθόν, σε χρόνια που δυστυχώς έφυγαν χωρίς επιστροφή.
Από το πλούσιο εκθεσιακό υλικό μπορούν οι μελλοντικοί μελετητές και ερευνητές να αντλήσουν στοιχεία για τη ζωή των κατοίκων της περιοχής, για τη σχέση της φορεσιάς με την παράδοση, για τις περιπέτειες του τόπου και για τις ξενικές επιδράσεις. Μπορεί ο επισκέπτης να θαυμάσει τα οικιακά σκεύη: Σουφράδες, ντρομπολίτσες, σαγάνια, ξύλινα χουλιάρια, χειρόλαμπες, φανοστάτες, λιγένια, μαστραπάδες, δίσκους σκαλιστούς, φλάσταρα (που σφράγιζαν τα πρόσφορα), φλασκιά, τσίτσες, παγούρια, κλειδοπίνακα ξύλινα (για τυρί και σιλίρα), λανάρια, ρόκες ξυλόγλυπτες με τα σφοντύλια και τ’ αδράχτια.
Αλλά και για έναν άλλο λόγο παρουσιάζει ενδιαφέρον το μουσείο. Πολλά αντικείμενα της γεωργικής και ποιμενικής ζωής το πλουτίζουν: Αλέτρια, σκιεδούλια, ζυγοί, δικέλια, βατοκόπια, τσιαλακόπες, κόσσες, κουδούνια και κύπροι διαφόρων μεγεθών, αλυσίδες με κλειδιά για τ’ άλογα, στεφάνι με καρφιά για τα μοσχάρια να μη βυζαίνουν, προβατοψάλιδα, σαμάρια με τα μπαλντούμια, σέλες, δισάκια ολοκέντητα, ζιγκιά (αναβολείς) και ένα σωρό άλλα αντικείμενα της καθημερινής ζωής
Γενικά το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο οργανώθηκε, όσο είναι δυνατό με τα υπάρχοντα μέσα και λειτουργεί ως Κέντρο Πολιτιστικής Αναφοράς, φιλοδοξώντας να οργανώσει εκπαιδευτικά προγράμματα, εκθέσεις και δράσεις που ενισχύουν τη σχέση των νεότερων γενεών με τη μνήμη και την παράδοση. Μέσα από τις συλλογές του, προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής του τόπου, τιμώντας τις ρίζες και την πορεία των ανθρώπων του Σχηματαρίου.